کنه تار عنکبوتی
کنه تار عنکبوتی دو نقطهای درختان میوه؛
علائم، زیستشناسی و روشهای کنترل
کنه تار عنکبوتی دو نقطهای (Two-spotted spider mite) یکی از آفات مهم درختان میوه و بسیاری از گیاهان زراعی و زینتی است. این آفت بیش از ۱۵۰ گونه گیاهی را تغذیه میکند.
کنه با تغذیه از سلولهای برگ، به بافت گیاه آسیب میزند. در نتیجه، برگها بهتدریج زرد میشوند و توانایی فتوسنتز خود را از دست میدهند. اگر جمعیت آفت افزایش پیدا کند، برگها خشک میشوند و عملکرد درخت کاهش پیدا میکند.
تشخیص زودهنگام و کنترل بهموقع کنه تار عنکبوتی اهمیت زیادی دارد. باغدار با بررسی منظم برگها میتواند آلودگی را در مراحل اولیه شناسایی کند و قبل از طغیان آفت، اقدامات کنترلی را آغاز کند.
کنه تار عنکبوتی دو نقطهای چیست؟
کنه تار عنکبوتی یا کنه تارتن دو نقطهای آفتی بسیار پلی فاژ است. این کنه به طیف گستردهای از گیاهان حمله میکند.
از مهمترین میزبانهای آن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- سیب
- گلابی
- هلو
- گیلاس
- بادام
- گوجهفرنگی
- توتفرنگی
- لوبیا
- باقلا
- شبدر
- یونجه
- پنبه
- گل سرخ و سایر گیاهان زینتی
این آفت همچنین به گیاهان خانوادههای کدوئیان، چلیپائیان و بادنمجانیان حمله میکند.
شکل ظاهری
شناخت ظاهر کنه به باغدار کمک میکند تا آلودگی را سریعتر تشخیص دهد.
کنه ماده بالغ
کنه ماده بالغ بدن بیضیشکل دارد. رنگ بدن آن از زرد روشن تا سبز تیره تغییر میکند. دو لکه تیره در دو طرف بدن کنه دیده میشود.
کنه نر معمولاً کوچکتر و روشنتر از ماده است.
تخم کنه تار عنکبوتی
تخمها شکل گرد و کروی دارند. سطح آنها صاف است و مو ندارند. رنگ تخمها معمولاً زرد است و گاهی به قرمز متمایل میشود.
زیستشناسی و چرخه زندگی کنه دو نقطهای
کنه تار عنکبوتی دو نقطهای گرمادوست است. در هوای گرم و شرایط مناسب، سرعت رشد و تولیدمثل آن افزایش پیدا میکند.
کنه ماده بالغ در فصل زمستان وارد مرحله دیاپوز یا استراحت میشود. سپس با مساعد شدن شرایط در بهار، فعالیت خود را دوباره آغاز میکند.
کنهها میتوانند زمستان را در مکانهایی مانند موارد زیر سپری کنند:
- زیر پوست درختان
- بقایای گیاهی
- برگهای ریختهشده
- بوتهها
- برخی قسمتهای خاک
کنههای زمستانگذران معمولاً رنگ قرمز آجری دارند.
با شروع فصل بهار، کنهها ابتدا روی برخی علفهای هرز فعالیت میکنند. سپس به گیاهان زراعی، گیاهان زینتی و درختان میوه منتقل میشوند.
به همین دلیل، کنترل علفهای هرز و مدیریت بقایای گیاهی نقش مهمی در کاهش جمعیت اولیه آفت دارد.
علائم خسارت کنه تار عنکبوتی در درختان میوه
کنه تار عنکبوتی معمولاً در سطح زیرین برگها فعالیت میکند. بنابراین باغدار باید هنگام بازدید از باغ، پشت برگها را نیز بررسی کند.
مهمترین علائم خسارت عبارتاند از:
- ایجاد لکههای زرد روی برگ
- ایجاد لکههای خاکستری در سطح برگ
- کاهش رنگ سبز برگ
- مشاهده نقاط ریز زردرنگ
- ایجاد تارهای ظریف در پشت برگ
- مشاهده پوستههای سفید ناشی از پوستاندازی
- قهوهای شدن برگهای آسیبدیده
- خشک شدن برگها در آلودگی شدید
- کاهش رشد درخت
- کاهش اندازه و کیفیت میوه
در آلودگیهای شدید، تارهای کنه بهصورت شبکهای در اطراف برگها و سایر اندامهای گیاه دیده میشوند. این تارها ظاهر برگ را شبیه یک سطح خاکآلود میکنند.
چرا برگ درخت زرد میشود؟
کنه با قطعات دهانی سوزنیشکل خود به سلولهای برگ آسیب میزند و محتویات سلول را مصرف میکند. این آسیب، سبزینه برگ را کاهش میدهد.
در نتیجه، ابتدا نقاط کوچک زرد روی برگ ظاهر میشوند. با افزایش جمعیت آفت، این نقاط به لکههای بزرگتر تبدیل میشوند. در نهایت، برگ ممکن است قهوهای و خشک شود.
خسارت کنه تار عنکبوتی به درختان میوه
کنه تارتن دو نقطهای از دو مسیر اصلی به درخت خسارت میزند.
۱. تغذیه از سلولهای برگ
کنه با تغذیه از سلولهای برگ، سطح فعال برگ را کاهش میدهد. درخت در این شرایط انرژی کمتری برای رشد و تولید محصول در اختیار دارد.
آلودگی شدید میتواند باعث ضعف درخت، کاهش رشد و کاهش عملکرد محصول شود.
۲. کاهش فتوسنتز
آسیب به برگ و ایجاد تارهای فراوان، عملکرد طبیعی برگ را مختل میکند. با کاهش سطح سبز و فعال برگ، میزان فتوسنتز نیز کاهش پیدا میکند.
در نتیجه، درخت مواد غذایی کمتری تولید و ذخیره میکند. این شرایط میتواند روی رشد درخت و کیفیت محصول اثر منفی بگذارد.
چه عواملی باعث افزایش کنه تار عنکبوتی در باغ میشوند؟
چند عامل میتواند باعث ورود کنه به باغ یا افزایش جمعیت آن شود.
خرید نهال آلوده
نهال آلوده میتواند آفت را وارد باغ کند. بنابراین هنگام خرید نهال، سلامت آن را بررسی کنید و نهال را از مراکز معتبر و دارای گواهی سلامت تهیه کنید.
انتقال با باد و عوامل محیطی
کنههای بسیار ریز میتوانند در شرایط مناسب با جریان هوا جابهجا شوند. اگر باغ آلوده در نزدیکی باغ شما قرار دارد، خطر انتقال آفت افزایش پیدا میکند.
در چنین شرایطی، درختان را بهصورت منظم بررسی کنید.
ابزارهای باغبانی آلوده
ابزارهای آلوده میتوانند آفت را از یک قسمت باغ به قسمت دیگر منتقل کنند. بنابراین ابزارها را تمیز نگه دارید و هنگام جابهجایی بین باغها یا بخشهای مختلف، اصول بهداشت باغ را رعایت کنید.
رفتوآمد افراد
کارگران و افرادی که بین باغهای آلوده و سالم رفتوآمد میکنند، ممکن است به انتقال آفت کمک کنند. مدیریت رفتوآمد بین مناطق آلوده و سالم، خطر انتقال را کاهش میدهد.
روشهای کنترل و مبارزه
برای کنترل کنه تارتن دو نقطهای، فقط به یک روش تکیه نکنید. مدیریت تلفیقی آفات (IPM) معمولاً نتیجه بهتری دارد.
هدف اصلی، جلوگیری از افزایش جمعیت کنه و نگه داشتن آن در سطحی است که خسارت اقتصادی ایجاد نکند.
۱. کنترل زراعی
درخت سالم توان بیشتری برای تحمل تنشهای محیطی و حمله آفات دارد. بنابراین تغذیه متعادل و آبیاری مناسب را جدی بگیرید.
همچنین علفهای هرز داخل و اطراف باغ را کنترل کنید. برخی علفهای هرز میتوانند میزبان کنه باشند و به ادامه چرخه زندگی آفت کمک کنند.
۲. رعایت بهداشت باغ
بقایای گیاهی و برگهای آلوده را مدیریت کنید. همچنین علفهای هرز اطراف درختان را کنترل کنید.
ابزارهای باغبانی را تمیز نگه دارید و از انتقال تجهیزات آلوده به بخشهای سالم باغ خودداری کنید.
۳. کنترل مکانیکی
اگر آلودگی را در مراحل اولیه تشخیص دهید، میتوانید شاخ و برگ آلوده را با آب بشویید. این کار بخشی از کنهها و تارهای آنها را از سطح برگ جدا میکند.
در کانونهای کوچک آلودگی، هرس شاخههای بهشدت آلوده نیز میتواند به کاهش جمعیت آفت کمک کند.
۴. کنترل زیستی
برخی شکارگرهای طبیعی از کنههای تارتن تغذیه میکنند. Phytoseiulus persimilis یکی از شکارگرهای مهم این آفت است.
حفظ جمعیت دشمنان طبیعی در باغ اهمیت زیادی دارد. مصرف بیرویه سموم میتواند شکارگرهای مفید را نیز از بین ببرد و در ادامه، جمعیت کنه را افزایش دهد.
۵. کنترل شیمیایی
اگر جمعیت کنه افزایش پیدا کند و روشهای دیگر نتوانند آفت را کنترل کنند، استفاده از کنهکشهای مجاز و ثبتشده برای محصول موردنظر ممکن است ضرورت پیدا کند.
نوع کنهکش، مقدار مصرف و زمان سمپاشی را بر اساس برچسب سم و توصیه کارشناس حفظ نباتات انتخاب کنید.
از مصرف مکرر یک ماده مؤثره خودداری کنید؛ زیرا این کار میتواند خطر ایجاد مقاومت در کنهها را افزایش دهد.
همچنین توجه داشته باشید که انتخاب سم برای درختان مختلف متفاوت است. بنابراین نمیتوان یک نسخه سمپاشی واحد را برای تمام باغها و محصولات توصیه کرد.
چگونه از طغیان کنه تار عنکبوتی جلوگیری کنیم؟
پیشگیری همیشه سادهتر از کنترل یک جمعیت طغیانی است. برای کاهش خطر آلودگی، اقدامات زیر را انجام دهید:
- برگها، بهخصوص سطح زیرین آنها را مرتب بررسی کنید.
- علفهای هرز باغ را کنترل کنید.
- از نهال سالم و استاندارد استفاده کنید.
- ابزارهای باغبانی را تمیز نگه دارید.
- کانونهای اولیه آلودگی را سریع شناسایی کنید.
- دشمنان طبیعی کنه را حفظ کنید.
- از مصرف بیرویه سموم خودداری کنید.
- در صورت افزایش جمعیت آفت، با کارشناس گیاهپزشکی مشورت کنید.
جمعبندی
کنه تار عنکبوتی دو نقطهای یکی از آفات مهم و چندخوار درختان میوه است. این آفت در شرایط گرم میتواند بهسرعت تکثیر شود و با آسیب به سلولهای برگ، باعث ایجاد لکههای زرد، کاهش فتوسنتز و خشک شدن برگها شود.
پایش منظم، شناسایی سریع آلودگی و استفاده از روشهای مختلف کنترل، بهترین راه برای مدیریت این آفت است.
با اجرای مدیریت تلفیقی آفات، کنترل علفهای هرز، رعایت بهداشت باغ، حفظ دشمنان طبیعی و استفاده اصولی از کنهکشهای مجاز در صورت نیاز، میتوان جمعیت کنه تار عنکبوتی را کنترل کرد و از خسارت اقتصادی آن به باغ جلوگیری کرد.
سؤالات متداول درباره کنه تار عنکبوتی
کنه تار عنکبوتی دو نقطهای چیست؟
کنه تار عنکبوتی دو نقطهای یا کنه تارتن دو نقطهای، آفتی چندخوار است که به درختان میوه، گیاهان زراعی و گیاهان زینتی حمله میکند. این آفت با تغذیه از سلولهای برگ، به سبزینه و عملکرد برگ آسیب میزند.
کنه تار عنکبوتی به چه درختانی حمله میکند؟
این آفت به درختانی مانند سیب، گلابی، هلو، گیلاس و بادام حمله میکند. همچنین بسیاری از گیاهان زراعی و زینتی نیز میزبان آن هستند.
مهمترین علامت کنه تار عنکبوتی چیست؟
لکههای زرد روی برگ و تارهای ظریف در سطح زیرین برگ از مهمترین علائم این آفت هستند. در آلودگی شدید، برگها قهوهای و خشک میشوند.
چرا برگ درخت در اثر کنه تار عنکبوتی زرد میشود؟
کنه با تغذیه از سلولهای برگ به سبزینه آسیب میزند. در نتیجه، رنگ سبز برگ کاهش پیدا میکند و لکههای زرد روی آن ظاهر میشوند.
آیا کنه تار عنکبوتی در زمستان از بین میرود؟
خیر. مادههای بالغ میتوانند در پناهگاههای مناسب وارد مرحله دیاپوز شوند و زمستان را سپری کنند. آنها با گرم شدن هوا دوباره فعال میشوند.
کنه تار عنکبوتی در چه فصلی بیشتر فعالیت میکند؟
کنه در شرایط گرم و مساعد فعالیت و تولیدمثل بیشتری دارد. بنابراین در دورههای گرم سال باید پایش باغ را افزایش دهید.
آیا علفهای هرز باعث افزایش کنه تار عنکبوتی میشوند؟
برخی علفهای هرز میتوانند بهعنوان میزبان آفت عمل کنند. به همین دلیل، کنترل علفهای هرز میتواند به کاهش منابع مناسب برای ادامه چرخه زندگی کنه کمک کند.
آیا آب برای مبارزه با کنه تار عنکبوتی مؤثر است؟
شستوشوی شاخ و برگ با آب میتواند در مراحل اولیه آلودگی، بخشی از کنهها و تارهای آنها را جدا کند. با این حال، این روش برای آلودگی شدید کافی نیست.
آیا کنه تار عنکبوتی دشمن طبیعی دارد؟
بله. برخی کنههای شکارگر از کنههای تارتن تغذیه میکنند. Phytoseiulus persimilis یکی از شکارگرهای شناختهشده این آفت است.
بهترین زمان کنترل کنه تار عنکبوتی چه زمانی است؟
هرچه زودتر آلودگی را تشخیص دهید، کنترل آن آسانتر خواهد بود. بنابراین از ابتدای فصل رشد، برگها و بهخصوص سطح زیرین آنها را مرتب بررسی کنید.
آیا برای مبارزه با کنه تار عنکبوتی باید سمپاشی کنیم؟
خیر، همیشه به سمپاشی نیاز نیست. ابتدا وضعیت آلودگی را بررسی کنید و از روشهای مدیریتی مانند کنترل علفهای هرز، شستوشوی شاخ و برگ و حفظ دشمنان طبیعی کمک بگیرید. اگر جمعیت آفت از سطح قابلتحمل عبور کرد، استفاده از کنهکش مجاز را با نظر کارشناس بررسی کنید.
چرا کنه تار عنکبوتی بعد از سمپاشی دوباره ظاهر میشود؟
مصرف نادرست یا تکراری یک ماده مؤثره میتواند مقاومت ایجاد کند. از طرف دیگر، سموم ممکن است دشمنان طبیعی کنه را نیز کاهش دهند. همچنین اگر منبع آلودگی را کنترل نکنید، آفت میتواند دوباره وارد باغ شود.
آیا کنه تار عنکبوتی عملکرد درختان میوه را کاهش میدهد؟
بله. آلودگی شدید میتواند فتوسنتز را کاهش دهد و باعث ضعف درخت شود. در نتیجه، رشد و عملکرد درخت و کیفیت محصول ممکن است کاهش پیدا کند.
چگونه کنه تار عنکبوتی را روی برگ تشخیص دهیم؟
ابتدا سطح زیرین برگ را بررسی کنید. اگر لکههای زرد، تارهای ظریف، نقاط بسیار ریز متحرک یا پوستههای سفید مشاهده کردید، احتمال آلودگی وجود دارد. برای مشاهده بهتر کنه میتوانید از ذرهبین استفاده کنید.
برای مبارزه با کنه تار عنکبوتی چه کنیم؟
ابتدا باغ را بهطور منظم پایش کنید. سپس علفهای هرز و کانونهای آلودگی را مدیریت کنید و از دشمنان طبیعی آفت محافظت کنید. در صورت افزایش جمعیت، روش کنترل مناسب را با توجه به محصول و شرایط باغ انتخاب کنید.